නූතන ජීවිතයේ සයිබර් හිරිහැර | දිනමිණ

නූතන ජීවිතයේ සයිබර් හිරිහැර

 මිතුරුකම් වර්ධනය කරගැනීමේ අරමුණින් ඇරඹි ෆේස්බුක් සමාජජාල වෙබ් අඩවියේ අඩිපාරේ යමින් මේ වන විට විවිධ නම්වලින් යුත් සමාජ ජාලා රාශියක්ම නිර්මාණය වී ඇත. එහෙත් ඒ කිසිදු සමාජ ජාලයකට ෆේස්බුක් ඉක්මවා යෑමට නොහැකිව තිබේ. කෙසේ වෙතත් මිතුරුකම් වර්ධනය කර ගැනීමේ අරමුණින් බිහි වුණු ප්‍රථම සමාජ ජාලයේ අරමුණ මේ වන විට විවිධාකාර කැපීම් කෙටීම්වලට භාජනය වෙමින් එම මූලික පරමාර්ථයෙන් බැහැරව සමාජ ප්‍රගමනයට වඩා අවගමනය කරා මෙහෙයවමින් සිටින සෙයක් දක්නට ලැබෙයි.

ඊට හොඳම නිදසුන වන්නේ වසරින් වසර සමාජ ජාලා සම්බන්ධයෙන් ලැබෙන පැමිණිලිවල වර්ධනයක් දක්නට ලැබීමයි. ශ්‍රී ලංකා පරිගණක හදිසි ප්‍රතිචාර සංසදයේ ප්‍රධාන පරිගණක ඉංජිනේරු රොෂාන් චන්ද්‍රගුප්ත මහතා පවසන අන්දමට 2017 වසරේ පරිගණක අපරාධ සම්බන්ධයෙන් ලැබුණු පැමිණිලි ප්‍රමාණය 3600 ක් පමණය. ඒ අතරින් 3100 ක් පමණම ව්‍යාජ සමාජ ජාලා ගිණුම් සම්බන්ධයෙනි. එපමණක් නොව ඡායාරූප වෙනස්කම් කර අන්තර්ජාලයට මුදා හැරීම්, මුරපද වෙනස් කිරීම් සහ රවටා මුදල් ගසා කෑම් ද ඉහත පැමිණිලි 3600ට අයත්ය. එමෙන්ම මරණ තර්ජන සහ ජීවිත හානි සහ චරිත හානි සම්බන්ධයෙන් පොලිසියට ද පැමිණිලි රැසක් පැමිණ ඇති බවට පැවසේ.

මුහුණට මුහුණ නොපෙනෙන මාධ්‍යයක් වන සමාජාලාවන් හි ඕනෑම කෙනෙකුට ව්‍යාජ ගිණුමක් තනා ඕනෑම කෙනෙකු හා මිත්‍ර වී හිරිහැර අපහාස සිදු කිරීමේ අවකාශය තිබේ. බොහෝ දෙනා සමාජ ජාලාවන් රැසක පරිශීලකයන් වුවත් ඒ පිළිබඳ නිසි දැනුමක් නොමැති වීම ද මෙසේ විවිධ පුද්ගලයන්ගේ ගොදුරු බවට පත් වීමට සිදුව තිබේ.

සමාජජාලා හිරිහැර නැතිනම් සයිබර් බුලීන්ග් (Cyberbullying) යනු ජංගම දුරකතනයක්, පරිගණකයක් හෝ ටැබ්ලට් වර්ගයේ පරිගණයක් උපයෝගී කර ගනිමින් සිදු කරන හිරිහැර හෝ අපහාස ය. එම හිරිහැරය කෙටි පණිවුඩයක්, වගන්තියක්, පරිගණක වැඩසටහනක් හෝ සමාජාලාවක්, එකමුතුවක් හෝ ක්‍රීඩාවක් යොදාගෙන ජනතාවට නැරඹිය හැකි, හුවමාරු කළ හැකි, සම්බන්ධ විය හැකිය. එසේම කෙනෙකුට සෘණාත්මක හැගීම් දැනවිය හැකි, හිංසාකාරී හෝ අනර්ථකාරී, ව්‍යාජ තොරතුරු රැගත් දෑ අන්තර්ජාල හිංසනයට අදාළ වේ. එසේම වෙනත් පාර්ශ්වයකට හෙළි වීමෙන් ලැජ්ජාවට හෝ අපහසුතාවට පත් විය හැකි, කෙනෙකුගේ පුද්ගලික සහ රහසිගත තොරතුරු හෙලි කිරීමට අන්තර්ජාල හිරිහැර ගොන්නට ඇතුළත් වේ.

ෆේස්බුක්, ඉන්ස්ටර්ග්‍රෑම්, ස්නැප්චැට් සහ ට්විටර් යන සමාජ මාධ්‍ය, ජංගම දුරකතන හරහා යවන කෙටි පණිවුඩ ,ක්ෂණික පණිවුඩ සහ ඊමේල් භාවිතයෙන් අන්තර්ජාල හිරිහැර සහ අපහාස සිදුවිය හැකිය.

අන්තර්ජාලය හරහා හිරිහැර හෝ අපහාස සිදුවන අන්දම පිළිබඳ දැනුවත්වීමෙන් එයින් මිදීමට සහ ඊට එරෙහිව ක්‍රියාකිරීමට හැකියාව ලැබේ.

අන්තර්ජාලය හරහා දැනුවත්වම කෙනෙකුට හිරිහැරයක් හෝ අපහාසයක් සිදු වන අන්දමේ අදහස් පළ කිරීම හෝ ඕපාදූප හෝ කටකතා පළ කිරීම, කෙනෙකු බියට පත්වන අන්දමින් තර්ජනය කිරීම හෝ මරා දමන බවට තර්ජනය කිරීම, අපහාසයක් සිදුවන අන්දමේ ඡායාරූප හෝ වීඩියෝ මුදා හැරීම, ජාතියකට, කුලයකට, ආගමකට අපහාස වන අන්දමින් තොරතුරු පළ කිරීම, දැනුවත්වම අපහාස වන අන්දමින් කෙනෙකුට එරෙහිව වෙබ් පිටු නිර්මාණය කිරීම, කෙනෙකුගේ පුද්ගලිකත්වයට හානි වන අන්දමේ පෞද්ගලික තොරතුරු, ලිපින, ණය පත් මුර පද, දුරකතන අංක හෙළි කිරීම් ආදිය අන්තර්ජාල හිරිහැරයන් ලෙස සැළැකේ.

අන්තර්ජාල හිරිහැර නිසා සිය දිවි නසා ගැනීම්, නිරන්තර කෝපය, විෂාදය, අපරාධ සඳහා යොමු වීම් සහ යොමු කිරීම්, සමාජ සබදතා බිද වැටීම් ආදිය සිදුවිය හැකිය.

විශේෂයෙන්ම පසුගිය කාලයේ දී අසන්නට දකින්නට ලැබුණු සිදුවීම් පෙළක් වූයේ පෙම් සබඳතා බිඳී ගිය පසු ඔවුන්ගේ අතිශය පුද්ගලික අවස්ථාවලදී ලබා ගත් ඡායාරූප අන්තර්ජාලයට මුදා හැරීමයි. එසේත් නැතිනම් අන්තර්ජාලය මුදා හරින බවට තර්ජනය කරමින් තරුණියන් අපහරණය කිරීම් ය. එසේම පාසැල් සහ විශ්වවිද්‍යාලවලත් මුළුගැන්වුණු ශිෂ්‍ය ශිෂ්‍යාවනට සමාජ ජාලා හරහා අපහාස කිරීම් පාසැල් පද්ධතිය තුළ දක්නට ලැබෙන ලක්ෂණයක් වන අතර අනෙක් සිසුන් හා සමාන පහසුකම් නොමැති සිසුන්ට අවමානයට ලක් කිරීමයි. නිදසුන් ලෙස ඇදුම් පැළදුම්, නවීන ජංගම දුරකතන, ලැප්ටොප් වැනි දෑ නොමැති සිසුන් දැක්විය හැකියි.

ව්‍යාජ සමාජ ජාලා ගිණුම් තනා පිටස්තරයන්ගේ තමන්ගේ මිතුරු මිතුරියන්ගේ පුද්ගලික තොරතුරු හෙළිකර සමාජ ජාලා හරහා ප්‍රසිද්ධ කිරීමෙන්ද සමාජයේ බොහෝ දෙනා හිරිහැරයට ලක් වන තවත් අවස්ථාවකි.

ශාරීරික ආබාධිත තත්ත්වයන් ද මුල්කරගෙන අන්තර්ජාලය හරහා අපහාස උපහාස කිරීම් සිදු කෙරේ. එපමණක් නොව සමලිංගිකයන්ට ද සමාජයෙන් එල්ල වන්නේ අපහාස සහ උපහාසය ය.

එසේම තමන්ට වඩා උසස් අය ආශ්‍රය කිරීම නිසා ඉන් ඇති වන ඊර්ෂ්‍යාව නිසා ද අන්තර්ජාල හිරිහැර කිරීම් සිදුවේ. වර්තමානයේ බොහෝ විට දේශපාලන, ආගමික සහ ජාතියේ වෙනස්කම් අලලා සිදුකරන අපහාස උපහාස සමාජ ජාලා හරහා හුවමාරු වන බව අත්දැක ඇතුවාට සැක නැත.

අන්තර්ජාලය හරහා හිරිහැරයකට හෝ අපහාසයට දිගින් දිගටම ලක් වන බවට හදුනා ගැනීමේ ලක්ෂණ ඇත. එම ලක්ෂණ නිරීක්ෂණය කරන්නෙකුට අදාළ හිරිහැරයට ලක් වන්නා එම ගැටලුවෙන් ගලවා ගෙන ඔහුගේ හෝ ඇයගේ ජීවිතය ගලවා ගැනීමේ අවස්ථාව ඇත.

සැලකිය යුතු ලෙස ජංගම දුරකතනය හෝ පරිගණකය භාවිත කරන ප්‍රමාණය අඩුවීම හෝ වැඩිවීම, දරුවකු නම් චිත්තවේගාත්මක හැසිරීම් ප්‍රකට කිරීම් දැකිය හැකිය. නිරන්තරව සිනාසීම, කේන්තිය හෝ නොසන්සුන් බවක් දක්වයි. තමන් භාවිත කරන ඩිජිටල් උපකරණයේ මුහුණත පිටස්තරයන්ගෙන් සැගවීම, තමන් නරඹන දේ පිළිබද අනෙකුන් සමඟ කතා බහ කිරීමට මැලීවීම ද, සුපුරුදු සමාජ ජාලා ගිණුම් වසා දැමීම හෝ නව ගිණුම් විවෘත කිරීම, පෙර පරිදි සමාජගතව කටයුතු නොකර සැගව සිටීමට උත්සාහ දැරීම සහ වැඩිහිටියෙක් නම් මත්පැන් පානයට යොමු වීම හෝ මත්පැන් පානය කරන්නෙකු නම් වෙනදාට වඩා ඊට යොමු වීම වැනි ලක්ෂණ අන්තර්ජාලය හරහා හිරිහැරයට ලක් වන්නන්ගේ මූලික ලක්ෂණ ලෙස දැක්විය හැකිය.

අන්තර්ජාල හිරිහැරයට ලක්වීමෙන් වැළැකී සිටීමට ගත හැකි පියවරන් රැසකි. කිසිවකු තමන්ට අපහාස හා උපහාස කරන්නේ නම් ඊට ප්‍රතිචාර නොදක්වා සිටීම ඊට ගත හැකි හොඳම පියවරකි. ප්‍රතිචාර දැක්වීමෙන් අදාළ පුද්ගලයා ධෛර්යමත් වී තව තවත් එම කාර්යය සදහා පෙළැඹෙයි. තමන්ට දරා ගත නොහැකි ලෙස හිරිහැර සිදුවන්නේ නම් ඒ සියලු දේ ස්ක්‍රීන් ෂොට් ලෙස ලබාගෙන හිරිහැරයට ලක්වීම ගැන විශ්වාසවන්තයකු දැනුවත් කර සහාය පැතිය යුතුය. සමාජ ජාලාවන්හි නම් තමන්ට අපහාස කරන පුද්ගලයාව අන්ෆ්‍රෙන්ඩ් කර නැතිනම් බ්ලොක් කර ඉන් මිදිය හැකිය.

මෙවැනි හිරිහැරයක් වීමට ලක් නොවී සිටීමට නම් ප්‍රසිද්ධ නොවිය යුතු ඡායාරූප, මුරපද, වීඩියෝ දර්ශන තමන්ට පමණක් තබා ගැනීම සේම තමන්ගේ අතිශය පුද්ගලික කාර්යයක් සිදු කරන්නේ නම් එම අවස්ථාව ඡායාරූපගත කිරීම හෝ වීඩියෝ ගත නොකිරීම හෝ තමන් සිටින ස්ථානය පිළිබඳ වැඩි අවධානයක් යොමු කිරීම ද වැදගත් වේ.

මෙවැනි කාරණා සම්බන්ධයෙන් අවධානය යොමු කිරීමෙන් සමාජ ජාලාවන්හි හිරිහැරයට, අපහාසයට උපහාසයට ලක්වීමෙන් වැළැකී සිටිය හැකිය. කුණු රසට බහුතරයක් දෙනා කැමැත්තක් දක්වන හෙයින් අනුන්ගේ පුද්ගලික ජීවිතවලට එබීමට බොහෝ දෙනා බලා සිටිති. එවැනි සිද්ධීන් හරහා පහත් වින්දනයක් ලැබීම ද මුදල් ඉපැයීමට ද වර්තමානය අන්තර්ජාලය හරහා මාර්ග හෙළි පෙහෙළි වී ඇති හෙයිනි. එම නිසා තම තමන්ගේ ආරක්ෂාව සලසා ගැනීම තම තමන් සතු කාර්යයක් වන නිසාය.

පී.කේ. බණ්ඩාර


නව අදහස දක්වන්න

Or log in with...